Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Weryfikacja kontrahentów i windykacja należności

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Krzysztof Dębiec | 2017-01-26 14:57:38
czechy, prawo, windykacje, sądy, ue

Prawo czeskie uwzględnia trzy sposoby windykacji należności: postępowanie pozasądowe, postępowanie procesowe (sądowe) i postępowanie egzekucyjne.

Najprostszym sposobem sprawdzenia wiarygodności czeskiego partnera handlowego jest skorzystanie z oficjalnych portali internetowych, na których można znaleźć informacje dotyczące m.in. okresu istnienia danego podmiotu na rynku czeskim, jego struktury własnościowej, wyników finansowych, ew. upadłości itp.

 

Przykładem takiego portalu jest ARES (Administrativní registr ekonomických subjektů; http://wwwinfo.mfcr.cz/ares/ares_es.html.cz), zarządzany przez Ministerstwo Finansów Republiki Czeskiej. Na portalu umieszczone są informacje dotyczące podmiotów gospodarczych działających w RCz. Dane w systemie ARES pochodzą z kilku rejestrów prowadzonych przez poszczególne urzędy administracji państwowej.

Przydatna jest również strona Ministerstwa Sprawiedliwości (https://or.justice.cz/ias/ui/rejstrik), gdzie można sprawdzić, czy przeciwko danemu podmiotowi nie toczy się postępowanie upadłościowe lub - w przypadku osób fizycznych - postępowanie oddłużeniowe (bankructwo osobiste).

W zakresie obrotu nieruchomościami warto sprawdzić stan prawny i majątkowy nieruchomości na stronie http://nahlizenidokn.cuzk.cz.

 

Pomimo zachowania środków ostrożności w wyborze partnera handlowego, może dojść z jego strony do niezapłacenia wierzytelności w terminie. Podstawowym warunkiem odzyskania należności jest prawidłowo prowadzona przez wierzyciela ewidencja należności. Konieczne jest ustalenie nie tylko wysokości zaległej należności, ale przede wszystkim udokumentowanie, w jaki sposób owa należność powstała. Z tego powodu ważne jest, aby wierzyciel prowadził ewidencję nie tylko dowodów rachunkowych, ale również wszystkich pozostałych dokumentów prawnie poświadczających istnienie długu. Wśród takich dokumentów znajdują się głównie faktury, listy przewozowe, umowy oraz ewentualnie korespondencja handlowa.

 

Prawo czeskie uwzględnia trzy sposoby windykacji należności, tj. poprzez:

  • pozasądowa windykacja należności (mimosoudní vymáhání pohledávek),
  • postępowanie procesowe/ sądowe (soudní řízení),
  • postępowanie egzekucyjne (exekuční/ vykonávací řízení).

 

POZASĄDOWA WINDYKACJA NALEŻNOŚCI

W praktyce postępowanie to wygląda najczęściej następująco: najpierw wierzyciel kontaktuje się z dłużnikiem (telefonicznie lub pisemnie), ustala powody opóźnienia płatności i podejmuje próby dobrowolnego odzyskania należności. Istotne jest jak najszybsze zwrócenie się do dłużnika o bezwarunkowe potwierdzenie istnienia długu na piśmie – możliwość potwierdzenia istnienia długu przewiduje czeski Kodeks cywilny w §2053 (uznání dluhu). Podstawową korzyścią płynącą z posiadania tego dokumentu przez wierzyciela jest fakt, że nie będzie on musiał przed sądem w inny sposób udowadniać istnienia i wysokości wierzytelności. Drugą korzyścią jest to, że od momentu podpisania ww. dokumentu przez dłużnika zaczyna biec od nowa okres przedawnienia (promlčecí lhůta). Choć, co do zasady, okres przedawnienia wprowadzony przez nowy czeski Kodeks cywilny wynosi 3 lata (§629 kc), to w przypadku uznania długu, zgodnie z §639 kc, termin ten wynosi 10 lat od dnia uznania długu.

Wierzyciel może zaproponować dłużnikowi kalendarz spłat (splátkový kalendář) lub możliwość zwrotu kwoty poprzez zaliczenie wzajemnych zobowiązań dłużnych. Do kalendarza spłat włącza się odsetki za zwłokę oraz - jeśli zostały przewidziane w umowie - kary umowne. Wysokość poszczególnych rat nie może być niższa niż wysokość odsetek i kar, ponieważ w przeciwnym przypadku nie dojdzie do zredukowania kwoty dłużnej. Kalendarz spłat powinny podpisać obie strony – wierzyciel i dłużnik. Kalendarz może mieć formę aktu notarialnego z tzw. akceptacją bezpośredniej wykonalności (notářský zápis se svolením k přímé vykonatelnosti). Ww. akceptacja spowoduje, iż w przypadku niespełnienia warunków porozumienia (jakim jest kalendarz spłat), wierzyciel będzie mógł na podstawie tego aktu notarialnego wnieść do sądu wniosek o wszczęcie egzekucji z majątku dłużnika. Kalendarz powinien również zawierać zapis o tzw. klauzuli przyśpieszenia (acceleration clause). Dzięki niej niezapłacenie jednej raty w terminie spowoduje, że wszystkie pozostałe staną się natychmiast wymagalne.

Jeżeli ww. działania zawiodą, upomnienia kierowane do dłużnika przybierają ostrzejszą formę, dochodzi do naliczania należnych odsetek za zwłokę i ewentualnie także kar umownych. Odstąpienie wierzyciela od realizacji tych sankcji może być dobrą motywacją dla dłużnika do zwrotu zobowiązania. Istotne jest również ostrzeżenie dłużnika o zamiarze wszczęcia dalszego postępowania w przypadku nieuregulowania należności i przekazania sprawy do kancelarii adwokackiej.

Jeżeli zawiodą wszystkie ww. działania, sprawę warto przekazać firmie lub kancelarii adwokackiej zajmującej się windykacją należności. W tym celu zawiera się umowę, w której prawnik otrzymuje pełnomocnictwo do windykacji należności lub umowę o zastępstwie prawnym. Umowa winna określać warunki związane z postępowaniem windykacyjnym – np. wysokość zaliczki, prowizję z odzyskanej kwoty, zwrot kosztów poniesionych podczas postępowania itp. Wybierając firmę zajmującą się windykacją należności można zwrócić się do jednego z członków Stowarzyszenia Agencji Windykacyjnych (Asociace inkasních agentur; http://www.aiacz.cz/) o pośredniczenie w windykacji długu. Należy pamiętać, iż wynagrodzenie takiej firmie wypłacane jest dopiero wtedy, gdy uda się jej odzyskać od dłużnika choćby część długu. Firma nie może również obciążać zleceniodawcy dodatkowymi kosztami, jeżeli możliwość ich fakturowania oraz ich dopuszczalna wysokość nie wynika bezpośrednio z zawartej z nią umowy. Przeciętne wynagrodzenie za usługi w tym zakresie wynosi zwykle od 5 do 30% wartości windykowanej należności.

Jeżeli postępowanie to zawiedzie, dochodzenie należności kierowane jest zazwyczaj na drogę sądową.

 

POSTĘPOWANIE PROCESOWE (SĄDOWE)

Podczas odzyskiwania należności drogą sądową zaleca się, aby wierzyciel był reprezentowany przez pełnomocnika (adwokata).

W 2013 r. wprowadzono do czeskiego Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa Nr 99/1963 - Občanský soudní řád; dalej Kpc) instytucję tzw. wezwania przedprocesowego (předžalobní výzva; § 142a). Zgodnie z ww. przepisem wierzyciel, który zamierza wnieść pozew przeciwko dłużnikowi jest zobowiązany, na co najmniej 7 dni przed złożeniem pozwu, wystosować do dłużnika wezwanie przedprocesowe z żądaniem uiszczenia długu. Jeżeli wnoszący pozew nie dopełni tego obowiązku, a sąd rozstrzygnie na jego korzyść, nie zostanie zasądzony na jego rzecz zwrot kosztów postępowania przez dłużnika.

Podstawą do rozpoczęcia postępowania procesowego jest wniesienie pozwu spełniającego wymogi § 79 Kpc, którymi są: oznaczenie uczestników postępowania, ewentualnie także ich przedstawicieli prawnych (w taki sposób, aby nie zaistniały wątpliwości co do tego, kto ma w postępowaniu uczestniczyć oraz tak, aby nie zaistniała możliwość zamiany osób). W przypadku osoby fizycznej należy podać imię, nazwisko, numer PESEL, adres zameldowania, ewentualnie również miejsce pracy oraz, jeżeli sprawa dotyczy osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, numer identyfikacyjny (IČ). W przypadku osoby prawnej wpisanej do rejestru handlowego, należy podać pełną nazwę firmy, pod którą jest do rejestru wpisana, wraz z oznaczeniem formy prawnej (spółka akcyjna, spółka z o.o., spółka komandytowa, spółdzielnia), a także miejsce siedziby. Ponadto, w treści pozwu należy opisać fakty, dowody oraz jasno wskazać, czego domaga się podmiot wnoszący pozew.

Opłatę za czynności sądowe, zgodnie z ustawą nr 549/1991 o opłatach sądowych (Zákon o soudních poplatcích), wnosi powód. Opłata wnoszona jest w formie pieniężnej, a jej wysokość wynosi:

  • 1.000 CZK - jeżeli wartość przedmiotu sporu wynosi do 20.000 CZK;
  • 5% wartości przedmiotu sporu - przy wartości przedmiotu sporu wyższej od 20.000 CZK, ale nieprzekraczające 40 mln CZK);
  • 2 mln CZK + 1% z kwoty przekraczającej 40 mln CZK (nie liczy się jednak udziału od wartości powyżej 250 mln CZK) - przy wartości przedmiotu sporu przekraczającej 40 mln CZK.

Za użycie elektronicznej wersji wniosku płaci się niższe opłaty sądowe, tj. 400 CZK (wartość przedmiotu sporu do 1.000 CZK włącznie), 800 CZK (gdy przedmiot sporu ma wartość większą niż 1.000, a mniejszą lub równą 20.000 CZK) albo 4% wartości przedmiotu sporu (gdy jego wartość przekracza 20.000 CZK).

W przypadku zastępstwa prawnego, wysokość świadczenia wzrasta o koszty prowadzenia sprawy przez prawnika (zgodnie z rozporządzeniem Nr 177/1996 Ministerstwa Sprawiedliwości o wynagrodzeniach adwokatów i kosztach przy świadczeniu usług prawnych).

W praktyce często wraz z pozwem składany jest wniosek o wydanie nakazu zapłaty (platební rozkaz). Nakaz zapłaty jest formą postanowienia sądu w przypadku tzw. postępowania uproszczonego (zkrácené soudní řízení). Podstawową przesłanką do wydania nakazu zapłaty jest udowodnienie istnienia roszczeń. Postępowanie uproszczone cechuje szereg różnic w porównaniu z klasycznym postępowaniem. Przede wszystkim nie dochodzi do rozprawy, a wydanie nakazu zapłaty zależy wyłącznie od decyzji sądu. Odrzucenie wniosku o wydanie nakazu zapłaty oznacza wszczęcie klasycznego postępowania sądowego.

Dostarczenie nakazu zapłaty musi nastąpić do rąk własnych pozwanego (doręczenie zastępcze jest w tym przypadku wykluczone). Ustawa określa, kiedy nie ma możliwości wydania nakazu zapłaty: jeżeli nieznane jest miejsce pobytu pozwanego lub jeżeli nakaz zapłaty musiałby zostać dostarczony pozwanemu przebywającemu poza Republiką Czeską. Treścią nakazu zapłaty jest zobligowanie pozwanego do zapłacenia należności pieniężnej oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pozwany ma prawo do odwołania się od postanowienia sądu, co powoduje anulowanie nakazu zapłaty i wszczęcie klasycznego postępowania sądowego. Jeżeli sprzeciw zostanie zgłoszony zbyt późno lub jeżeli zgłosi go osoba do tego nieuprawniona, sąd ma prawo ów sprzeciw odrzucić.

Jeżeli postępowanie zostanie wszczęte (np. w przypadku zgłoszenia sprzeciwu wobec nakazu zapłaty lub też gdy nakaz zapłaty nie został dostarczony do rąk własnych), sąd wydaje wyrok na podstawie stwierdzonego stanu faktycznego sprawy.

 

POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE

Prawomocny wyrok sądowy zobowiązujący dłużnika do zwrotu długu łącznie ze wszystkimi opłatami dodatkowymi (odsetki za zwłokę, koszty sądowe) nie oznacza jeszcze, że zaległa kwota zostanie uregulowana. Najczęściej konieczna jest kontynuacja windykacji należności. Wierzyciel ma możliwość wyegzekwowania należności poprzez złożenie wniosku o sądowe wykonanie wyroku (soudní výkon rozhodnutí) zgodnie z Kpc lub też poprzez egzekucję sądową (exekuce prováděná soudním exekutorem) zgodnie z ustawą Nr 120/2001 o egzekutorach sądowych i czynności egzekucyjnej (Zákon o soudních exekutorech a exekuční činnosti). Przy czym, zgodnie z § 251 czeskiego Kpc, sądowe wykonanie wyroku zostało zastrzeżone dla wyroków niedotyczących spraw prowadzonych w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu podatkowym.

Z powyższego wynika, że wiele przypadków wykonania wyroku znajduje się w kompetencji komorników. Wniosek o wykonanie wyroku przekazuje się bezpośrednio wybranemu komornikowi, który zwraca się do sądu o powierzenie mu przeprowadzenia egzekucji. Osoba, przeciwko której toczy się postępowanie egzekucyjne, w terminie 15 dni od powzięcia wiadomości o wszczęciu egzekucji, może złożyć wniosek o wstrzymanie egzekucji.

Od chwili dostarczenia postanowienia sądu o rozpoczęciu egzekucji, dłużnik nie ma prawa rozporządzać swoim majątkiem, z wyjątkiem zaspokajania podstawowych potrzeb i regulowania bieżących rachunków. Wszelkie działania podejmowane przez dłużnika, które łamią ten zakaz, są ustawowo nieważne. Wysokość wynagrodzenia komornika określa rozporządzenie Ministerstwa Sprawiedliwości nr 330/2001. W przypadku egzekwowania zapłaty kwoty pieniężnej, wynagrodzenie komornika wynosi 15% (nie mniej jednak niż 3.000 CZK) z wyegzekwowanej kwoty pieniężnej do wysokości 3.000.000 CZK. W przypadku wyższych kwot stawka procentowa stopniowo obniża się (np. przy kwocie od ponad 3 mln do 40 mln CZK włącznie wynosi 10%). Komornik może również zawrzeć umowę z wierzycielem (w formie pisemnej), w której strony ustalą wyższe niż wskazane w rozporządzeniu wynagrodzenie komornika. Komornik może zwrócić się, w uzasadnionych przypadkach, o złożenie zaliczki na poczet kosztów egzekucji (maksymalnie jednak do wartości 50% wynagrodzenia komornika, zgodnie z ww. rozporządzeniem). Wybierając komornika należy więc upewnić się, czy w konkretnym przypadku nie będzie on wnosił o złożenie takiej zaliczki.

Powyższe postanowienia dotyczą również Europejskiego nakazu zapłaty (Evropský platební rozkaz), który powinien być złożony u komornika sądowego, najlepiej w miejscu siedziby dłużnika. Na stronie internetowej Izby Komorników Republiki Czeskiej http://www.ekcr.cz/seznam-exekutoru.php&w dostępne są adresy kontaktowe komorników czeskich. Wybrany komornik (exekutor) sam zadecyduje, czy nakaz należy przetłumaczyć na język czeski.